VOETEN DIE DE MAAT HOUDEN
Ierse stepdans: geschiedenis, schoenen & Riverdance
Waar Ierse stepdansen begon, waarom dansers hun bovenlichaam stil houden, het verschil tussen harde en zachte schoenen, en hoe Riverdance het beroemd maakte.
Bekijk data op GetYourGuide ↗Hard schoen versus zachte schoen, in één oogopslag
| Ontdek de tijdloze schoonheid van Praag met een privétour door de Praagse Burcht en de Sint-Vituskathedraal. Geniet van een persoonlijke ervaring, weg van de drukte, met een deskundige gids die de rijke geschiedenis en verborgen juweeltjes tot leven brengt. Deze exclusieve tour is perfect voor reizigers die op zoek zijn naar een diepgaande en onvergetelijke verkenning van een van Europa's meest betoverende steden. | Stevige schoen | Zachte schoen |
|---|---|---|
| Geluid | Scherp, percussief getik | Stil of bijna stil |
| Voel | Ritmisch, meeslepend, vaak in ensemble | Licht, balletachtig, sierlijker |
| Gedragen door | Beide geslachten | Een andere stijl voor mannen en vrouwen |
| Inbegrepen | Riverdance-stijl dansroutines | Traditionele solo- en slip-jig-stappen |
Waar stepdansen vandaan komt
Ierse stepdance vindt zijn oorsprong in dansvormen die vanaf ten minste de 18e eeuw op het platteland van Ierland werden onderwezen door rondreizende 'dansmeesters', die van dorp tot dorp trokken en passen aanleerden in keukens, op kruispunten en tijdens lokale bijeenkomsten, vaak tegen betaling. De traditie werd aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw geformaliseerd en gestandaardiseerd, parallel aan de Gaelic Revival, toen organisaties die de Ierse cultuur promootten de passen begonnen vast te leggen en competitieve feiseanna — danswedstrijden — opzetten, die tot op de dag van vandaag centraal staan in de kunstvorm, compleet met regionale en nationale kampioenschappen.
Waarom het bovenlichaam zo stil blijft
De kenmerkende stijve armen en rechte rug van competitief Iers stepdansen — al de expressie geconcentreerd in snel, precies voetenwerk — is een van de meest herkenbare kenmerken van de stijl, hoewel historici het niet eens zijn over één enkele oorsprong. Verklaringen die door de jaren heen zijn geopperd, variëren van de krappe cottagekeukens en kruispunten waar dansmeesters lesgaven, waardoor er weinig ruimte was om te bewegen; sociale en religieuze verwachtingen van terughoudendheid in vroegere tijdperken; en simpelweg de manier waarop competitieve beoordeling evolueerde om voetenwerk boven alles te belonen. Wat de oorzaak ook is, het is nu een bepalend kenmerk van de stijl in plaats van een toeval.
Stevige schoenen versus zachte schoenen
Stepdansers werken met twee verschillende soorten schoenen. Harde schoenen hebben een punt en hak van glasvezel of hars, vergelijkbaar met tapdansschoenen, en produceren het scherpe, percussieve klikgeluid dat hoort bij routines als de kenmerkende lijnendans van Riverdance. Zachte schoenen verschillen per geslacht — vrouwen dragen doorgaans zachte, veterloze 'ghillies' die op balletschoenen lijken, terwijl mannen een zachte schoen dragen die dichter bij een jazz- of reelschoen ligt — en worden gebruikt voor lichtere, stillere, meer balletachtige passen. Een enkele show- of wedstrijdroutine wisselt vaak tussen beide, waarbij de schoenwissel het hele karakter van de dans verandert.
Solo stepdansen versus céilí-dansen
Solostepdansen — het snelle, ingewikkelde voetenwerk dat de meeste mensen voor zich zien — wordt door één danser tegelijk uitgevoerd, van oudsher voor wedstrijden of demonstraties. Céilí-dansen is een aparte, oudere sociale traditie: groepsdansen in paren of grotere formaties, volgens vaste figuren en patronen, meer verwant aan een boerendans dan aan een podiumvoorstelling. Beide zijn echt traditioneel en beide kunnen voorkomen in een moderne avond met traditionele muziek en dans, maar ze dienen verschillende doelen — de ene is een demonstratie van individuele vaardigheid, de andere een gedeelde, participatieve sociale dans.
Riverdance en het moment waarop het wereldwijd doorbrak
Ierse stepdans was lange tijd een niche-interesse, vooral onder de Ierse diaspora, totdat een zeven minuten durend tussennummer, opgevoerd tijdens het Eurovisiesongfestival van 1994 in Dublin, daar van de ene op de andere dag verandering in bracht. Gechoreografeerd op de muziek van Bill Whelan en aangevoerd door dansers Michael Flatley en Jean Butler, introduceerde het optreden — dat al snel werd uitgebreid tot de volledige theatershow Riverdance — internationale publieken aan grote ensembles van dansers die in perfecte eenheid bewogen, met harde schoenen die op het podium klonken als één enkel instrument. Het blijft het referentiepunt dat de meeste mensen buiten Ierland hebben voor hoe Ierse stepdans eruitziet.