GELENEĞİN SESİ
İrlanda Geleneksel Müziği Anlatıldı: Enstrümanlar ve Ezgi Türleri
Keman, uilleann pipeleri ve bodhrán hakkında sade bir İngilizce rehber; jig, reel ve hornpipe arasındaki fark ve bir pub seansının gerçekte nasıl işlediği.
GetYourGuide üzerindeki tarihlere göz atın ↗Keman — çoğu seansın başrolü
Keman, klasik çalımın uzun ve akıcı yay hareketlerinden ziyade, geleneksel müziğe ritmik canlılığını veren hızlı süslemelerle — rulolar, kesikler ve tripletler — dolu, kendine özgü İrlanda tarzında çalınan standart bir enstrümandır. Bir seansta genellikle melodiyi taşıyan çalgıdır ve diğer müzisyenler de onun etrafında ona eşlik eder. İrlanda genelinde bölgesel stiller belirgin şekilde farklılık gösterir; kuzeybatıdaki sıkı ve staccato Donegal tarzından, güneybatıdaki Sliabh Luachra ile özdeşleşen daha rahat ve süslü çalıma kadar. Bu yüzden iki keman sanatçısı aynı ezgiyi birbirinden oldukça farklı yorumlayabilir.
Uilleann pipeları — İrlanda'nın kendi gaydası
İskoç Dağlık Bölgesi gaydalarından farklı olarak — ki bunlar ağızla üflenir ve ayakta çalınır — uilleann gaydaları körükle çalınır; adı, İrlandaca dirsek anlamına gelen uillinn kelimesinden gelir, çünkü kolun altına bağlanan bir körük, çalgıcının nefesi yerine tulumu doldurur. Bu da onlara daha yumuşak, daha tatlı bir ton kazandırır; çalgıcının notaları net biçimde vurgulamasını, tamamen kapatmasını ve hatta regülatörlerde akorlar çalmasını sağlar. Uilleann gaydaları, ustalaşılması en zor akustik çalgılardan biri olarak kabul edilir; bu da iyi bir uilleann çalgıcısının canlı bir seansta neden sık sık öne çıktığının bir parçasıdır.
Bodhrán — melodilerin altındaki kalp atışı
Bodhrán, geleneksel olarak ahşap bir kasnağa gerilmiş keçi derisiyle yapılan, elle değil tipper ya da cipín adı verilen kısa çift başlı bir sopayla çalınan elde tutulan bir çerçeve davuldur. İrlanda halk geleneğinde daha eski köklere sahiptir — Aziz Stephen Günü'nde wrenboys ve mummers tarafından çerçeve davullar kullanılırdı — ancak keman ve gaydanın altında ritmi yönlendiren bir oturum enstrümanı olarak rolü, 20. yüzyıl ortalarındaki İrlanda geleneksel müzik canlanması sırasında gerçekten yerleşti. Usta bir çalgıcı, çalarken perdeyi ve tonu değiştirmek için boştaki elini derinin üzerinde kullanır.
Teneke düdük, akordeon ve banjo — seansın müdavimleri
Teneke düdük, altı delikli, metal ya da plastikten yapılan basit ve herkesin kolayca edinebileceği ucuz bir flüttür; tam da bu yüzden İrlandalı çocukların öğrendiği ilk enstrüman olur ve hemen her müzikli buluşmada karşımıza çıkar. Düğme akordeonu, genellikle B/C sistemine akort edilir, sese hacim ve itici bir güç katar; dans için kurulan ceili gruplarının vazgeçilmezi hâline gelmiştir. Tenor banjo ise daha yeni bir katılımdır — İrlanda geleneksel müziğine esas olarak 20. yüzyılda girmiştir — ve hızlı ezgilerdeki keskin, vurucu ataklarıyla gürültülü bir pub ortamında bile net biçimde duyulmasıyla ödüllendirilir.
Cilveli danslar, reeller ve hornpipe’lar — ezgi türlerini birbirinden ayırt etmek
Reeller 4/4'lük ölçüdedir ve bir seansta en yaygın ezgi türüdür; ritimleri itici ve dengelidir, hızlı ve kesintisiz dans için tasarlanmıştır. Jigler 6/8'lik ölçüdedir ve kendine özgü, hafif sıçrayan ve dörtnala giden bir his taşır — 9/8'lik ölçüdeki bir alt türü olan slip jig ise neredeyse yalnızca kadınlar tarafından dans edilir ve akıcı, zarif hareketleriyle ödüllendirilir. Hornpipe'lar bir reelin 4/4'lük yapısını paylaşır ancak sallanan, noktalı bir ritimle ve genellikle biraz daha yavaş çalınır; bu da onlara bir reelin baş döndürücü hızı yerine kendinden emin, kasıtlı bir karakter kazandırır.
Seisiún — bir pub seansının gerçekte nasıl işlediği
Bir seisiún, geleneksel olarak bir barda gerçekleşen, müzisyenlerin gayriresmî bir araya gelişidir; ezgileri başlatan kişi yönlendirir ve diğerleri notadan değil kulaktan kulağa öğrenerek eşlik eder — çoğu geleneksel müzisyen ezgileri bu şekilde, dinleyerek ve tekrar ederek öğrenir, nota okuyarak değil. Çalgıcılar genellikle ezgileri iki ya da üçlük bir 'set' hâlinde peş peşe çalar ve sonra diğerine geçer; iyi bir seisiün'de kimin başlatacağı, ne zaman katılacağı ve ne zaman sadece dinleneceği konusunda söylenmemiş bir görgü kuralı vardır. Sahnedeki iyi yönetilen bir geleneksel müzik gecesinin yakalamaya çalıştığı şey, prova edilmiş bir setlist değil, işte bu gayriresmî, müzisyen odaklı yapıdır.